De 24-uursklok leren

De 24-uursklok komt vroeg of laat op het pad van elk kind. Op de trein-app, de bioscoopkaart, het rooster van de zwemles en op de digitale klok van een telefoon staat 15:30 in plaats van half vier. Voor een kind dat net analoog heeft leren klokkijken is dat even wennen, maar met één eenvoudige regel is het goed te leren. In deze gids lees je hoe je dat aanpakt.

Wat is de 24-uursklok?

Een dag duurt 24 uur en begint om middernacht, zo staat het ook in het artikel over de dag op Wikipedia. De analoge klok telt maar 12 uur per rondje, dus de wijzers komen elke dag twee keer langs hetzelfde cijfer. De 24-uursklok maakt dat onderscheid zichtbaar met getallen. Volgens het artikel over de klok (tijd) kunnen digitale klokken de uren tonen als 0 tot en met 23, of als 1 tot en met 12 met een aanduiding voor voor- of namiddag. Die twee manieren noemen we hier het 24-uurs en het 12-uurs systeem.

Op deze site schrijven we digitale tijd op twee manieren: 24-uurs, zoals 15:30 of 09:05, en 12-uurs, zoals 3:30. De analoge klok blijft altijd 12 uur laten zien.

De regel: vanaf 13 uur trek je 12 af

Dit is alles wat een kind moet onthouden:

• Van 1:00 tot 12:59 lees je de uren zoals ze zijn. De twee bijzondere uren: 0:00 is twaalf uur 's nachts en 12:00 is twaalf uur 's middags.
• Vanaf 13:00 trek je 12 af. 15 min 12 is 3, dus 15:30 is half vier.

Wil je het andersom, dan tel je er 12 bij op. Half vier 's middags is 3:30 plus 12 uur, dus 15:30. Voor 's ochtends doe je niets: 9:05 blijft 09:05.

Welk deel van de dag?

Om te weten of het 's ochtends of 's middags is, gebruiken we dagdelen. De indeling die we hier hanteren:

Twaalf uur kan twee dingen betekenen. 12:00 is twaalf uur 's middags, en 0:00 is twaalf uur 's nachts. Dit verschil is voor veel kinderen nieuw, dus noem het expliciet.

Oefen met dingen die het kind kent

Een regel leer je makkelijker als je hem aan het echte leven koppelt. Een paar ideeën:

• Het schoolrooster. Als school om 8:30 begint, staat er 08:30. Als het eindigt om 15:00, dan is dat drie uur 's middags.
• De trein of bus. Laat het kind een vertrektijd in de app lezen en zeggen hoe laat dat op de wijzerklok is.
• Een tv-programma. "Het begint om 19:30. Wat is dat in gewone woorden?" Antwoord: half acht 's avonds.
• De wekker. Laat het kind zijn wekker zetten en uitleggen wat er op staat.

Het werkt het beste om een tijd altijd te vertalen, in beide richtingen. Vraag niet alleen "wat is 15:45?" maar ook "hoe schrijf je kwart voor vier 's middags?". Antwoord: 15:45.

Wat voorkennis moet er zijn?

Een kind is klaar voor de 24-uursklok als het de analoge klok en de digitale klok aankan, vooral het tellen met tijd in stappen van vijf en op de minuut. Voor het omrekenen gebruikt het ook kleine sommen met getallen tot 24. Zie de volgorde in klokkijken leren: de volgorde die werkt: de 24-uursklok is stap 7 van 8, vlak voor klokrekenen.

Op veel scholen komt het in de bovenbouw aan bod, maar het hangt van de methode af. Voor de landelijke doelen voor rekenen en wiskunde kun je terecht bij SLO.

Veelgemaakte fouten

• Vergeten dat 12 geen aftrek heeft. 12:30 is half één 's middags en niet 0:30. Alleen na middernacht wordt het 0:30. Beide zijn half één, maar de ene is 's middags en de andere 's nachts.
• Verkeerd aftrekken. Het kind trekt 10 af in plaats van 12. Laat het kind eerst 13 omzetten naar 1.
• Het dagdeel vergeten. Een kind zegt "half vier" en bedoelt 15:30, maar ook 3:30 's nachts is half vier. Vraag er altijd bij: 's middags of 's nachts?
• Het getal na de dubbele punt veranderen. De minuten blijven altijd gelijk. 15:45 is kwart voor vier, de 45 verandert niet.

Zo oefen je op de site

Op de pagina over de 24-uursklok kan je kind in de oefenvorm 24-uurs de tijd zien op een analoge klok, en dan het juiste 24-uurs getal kiezen. Met de variant Analoog-digitaal koppelen oefent het beide kanten op. Wil je meer oefenen met rekenen met tijd, dan is klokrekenen oefenen de logische volgende stap.

Gebruik ook de digitale klok om te zien hoe tijden er in het echt uitzien, en vergelijk met de analoge klok. Wil je de oefening afsluiten met een eigen toets, maak dan een link op de toetspagina.

Veelgestelde vragen